Chùa Phật Tích (hay còn gọi là chùa Vạn Phúc) nằm cách Hà Nội 20km về phía Đông, có vị trí tọa lạc trên núi Lạn Kha thuộc địa phận xã Phật Tích, huyện Tiên Du tỉnh Bắc Ninh. Đây là một trong những ngôi chùa có lịch sử lâu đời với kiến trúc mang đậm dấu ấn thời Lý.

Toàn cảnh chùa Phật Tích nhìn từ trên cao (ảnh sưu tầm)

Giới thiệu về chùa Phật Tích

Chùa Phật Tích thuộc xã Phật Tích, nơi diễn ra cuộc gặp gỡ giữa Phật giáo Ân Độ và tín ngưỡng dân gian Việt cổ. Trên cơ sở đó hình thành trung tâm Phật giáo đầu tiên của đất nước (trung tâm Dâu – Luy Lâu). Theo tài liệu cổ thì chùa Phật Tích được khởi dựng vào năm Thái Bình thứ tư (1057) với nhiều tòa ngang dãy dọc. Năm 1066, vua Lý Thánh Tông lại cho xây dựng một cây tháp cao. Sau khi tháp đổ mới lộ ra ở trong đó bức tượng Phật A-di-đà bằng đá xanh nguyên khối được dát ngoài bằng vàng. Để ghi nhận sự xuất hiện kỳ diệu của bức tượng này, làng đổi tên là Phật Tích và dời cả lên trên sườn núi.

Những bậc thang đá ngàn năm cổ kính (ảnh sưu tầm)

Bức tượng Phật bằng đá xanh linh thiêng trong chùa (ảnh sưu tầm)

Bức tượng Phật A di đà bằng đá xanh ngồi trên tòa sen cao 1,87 m, một tác phẩm điêu khắc đặc sắc của nền mỹ thuật nước nhà nói chung và nghệ thuật tạc tượng nói riêng. Đây là điểm nhấn độc đáo mà ai cũng nhớ đến khi nói về chùa Phật Tích. 

Hiện nay, chùa Phật Tích có 7 gian tiền đường để dùng vào việc đón tiếp khách, 5 gian bảo thờ Phật, đức A di đà cùng các vị tam thế, 8 gian nhà Tổ và 7 gian nhà thờ Mẫu. Chùa Phật Tích Bắc Ninh có kiến trúc của thời Lý, thể hiện qua ba bậc nền bạt vào sườn núi có kè bằng đá tảng dựng đứng như bức tường dài 58m, cao từ 3–5m, ở khoảng giữa tường là lối đi bằng đá rộng 5m có 80 bậc.

Miếu Tiên chúa thờ Trần Ngọc Am (ảnh sưu tầm)

Chùa được kiến trúc theo kiểu Nội công ngoại quốc, bậc nền thứ nhất là sân chùa Phật Tích Bắc Ninh với vườn hoa mẫu đơn lưu truyền mối tình duyên trong truyền kỳ “Từ Thức gặp tiên”. Bên phải là miếu Tiên chúa thờ Trần Ngọc Am. Phía trước miếu có dựng một ngọn tháp Linh Quang xây năm Chính Hoà XX (1699).

Bậc nền thứ hai chùa Phật Tích Bắc Ninh là nơi có các kiến trúc cổ ngày nay không còn được thấy. Khi đào xuống nền ngôi chùa này, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy nhiều di vật điêu khắc thời nhà Lý và nền móng của một ngôi tháp gạch hình vuông, mỗi cạnh dài 8,5 m.

Nền thứ ba cao nhất, có Long Trì (Ao Rồng) là một cái ao hình chữ nhật, đã cạn nước.

Bức tượng Phật A di đà bằng đá xanh ngồi trên tòa sen cao 27m nằm trên đỉnh núi (ảnh sưu tầm)

Ngoài ra, chùa Phật Tích còn nổi tiếng với một công trình hết sức hoành tráng và hùng vĩ đó là bức tượng Phật A di đà cao 27m nằm trên đỉnh núi. Đây là phiên bản được lấy nguyên mẫu từ tượng Phật A di đà trong chùa, được xây dựng nhân dịp kỉ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội. Tượng được đánh giá là một trong những bức tượng đá lớn bậc nhất Đông Nam Á với nhiều đường nét chạm khắc rất công phu và tinh xảo. 

Tháp Phổ Quang cao hơn 5m tại Chùa Phật Tích (ảnh sưu tầm)

Sau sân nền có 32 ngọn tháp xây bằng gạch và đá là nơi cất giữ xá lị của các nhà sư từng trụ trì ở đây, phần lớn được dựng vào thế kỷ 17. Ngọn tháp lớn nhất là Tháp Phổ Quang, cao 5,10 m gồm đế, khám thờ, hai tầng diềm và mái mui luyện với chóp tròn.

Lễ Hội

Lễ hội Khán hoa mẫu đơn là một trong những lễ hội diễn ra với quy mô lớn, sớm nhất tỉnh Bắc Ninh, tồn tại và phát triển qua hàng nghìn năm theo ngôi chùa Phật Tích cùng với câu chuyện tình cảm động Từ Thức gặp tiên.

Lễ hội Chùa Phật Tích được đông đảo du khách thập phương ghé thăm hàng năm (ảnh sưu tầm)

Lễ hội chùa Phật Tích thường được tổ chức trong ba ngày, từ mồng 3 đến mồng 5 Tết âm lịch hàng năm, trong đó ngày chính hội là mồng 4. Từ ngày khai hội (mồng 3 tết), rất đông du khách đã kéo về chùa Phật Tích để lễ Phật, cầu bình an. Hàng vạn người có mặt tại đây đã khiến các lối lên chùa, tháp chuông, Đại phật tượng A di đà chật cứng.

Xem thêm Kinh nghiệm du lịch Bắc Ninh cẩm nang từ A – Z

The post Đến thăm Chùa Phật Tích – ngôi cổ tự linh thiêng appeared first on Cẩm nang du lịch Việt Nam.

Cách Hà Nội khoảng 31km, Bắc Ninh không chỉ nổi tiếng là mảnh đất có nền dân ca quan họ truyền thống với những làn điệu mượt mà, tinh hoa của dân tộc mà còn thu hút khách du lịch cả trong và ngoài nước với những địa điểm tham quan, di tích lịch sử lâu đời cổ xưa. Giờ hãy cùng Vntrip.vn khám phá cẩm nang kinh nghiệm du lịch Bắc Ninh từ A – Z qua bài viết sau đây nhé.

Du lịch Bắc Ninh nên đi vào thời gian nào

Bạn có thể đi du lịch Bắc Ninh vào bất cứ thời điểm nào trong năm, tuy nhiên có 3 mốc thời gian sau đây được coi là thời gian thích hợp nhất để khám phá vùng đất này:

– Từ tháng 1 – tháng 3: Đây là mùa cao điểm du lịch ở Bắc Ninh vì thời điểm này là mùa xuân nên có rất nhiều lễ hội diễn ra như Hội Đình Bảng, Hội Chùa Dâu, Hội Lim… Nếu bạn muốn tìm hiểu về nét văn hóa truyền thống, phong tục tập quán ở đây thì nên đi vào thời gian này nhé.

– Từ tháng 4 – tháng 5: Đây là thời điểm đầu mùa hè, tuy không còn những lễ hội đặc sắc náo nhiệt nữa nhưng bù lại thời tiết lúc này rất đẹp, thuận lợi cho việc tham quan du lịch Bắc Ninh.

– Tháng 11 – tháng 12: khoảng từ cuối tháng 11 đến tháng 1, cánh đồng hoa cải bên sông Đuống nở vàng rực cả vùng, nếu bạn muốn đến đây checkin chụp ảnh thì đừng bỏ qua thời gian này nhé.

Hát quan họ ở hội Lim

Phương tiện di chuyển đến Bắc Ninh

Bắc Ninh nằm cách Hà Nội chỉ khoảng 30km, mất tầm 1 tiếng để di chuyển nên bạn có thể lựa chọn điểm đến này để đi chơi vào dịp cuối tuần cùng bạn bè và gia đình. Có rất nhiều phương tiện di chuyển để đi du lịch Bắc Ninh như sau:

– Xe máy: Đường đến Bắc Ninh rất dễ đi, từ Hà Nội, bạn xuất phát từ Ngã tư Sở chạy xuống đường Khuất Duy Tiến sau đó rẽ trái theo hướng bán đảo Linh Đàm, lên cầu vượt rồi đi thẳng đến quốc lộ 1B cho đến khi nhìn thấy biển báo thành phố Bắc Ninh. 

– Xe bus hoặc xe khách: Bạn có thể bắt tuyến xe Hà Nội – Bắc Ninh tại các bến xe Hà Nội với giá từ 50k – 70k, có rất nhiều chuyến chạy trong ngày. Nếu thích đi bus, bạn có thể bắt các tuyến bus như tuyến 54 ở điểm trung chuyển cầu Long Biên, tuyến 203, 204 ở bến xe Lương Yên. 

Các địa điểm nổi tiếng khi đi du lịch Bắc Ninh

Vì các địa điểm du lịch ở Bắc Ninh cách khá xa nhau nên bạn nhớ lên lịch trình trước khi đi để đảm bảo chuyến đi có thể diễn ra một cách suôn sẻ và thuận lợi nhất nha. Vntrip.vn gợi ý một số điểm đến sau:

Đình Bảng

Đình Bảng với kiến trúc cổ kính từ TK XVIII (ảnh sưu tầm)

Đình Bảng là một ngôi đình nằm ở làng Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Đình được làm vào thế kỷ thứ XVIII và hoàn toàn bằng gỗ, cho đến nay đình gần như vẫn còn được giữ nguyên vẹn. Có tuổi đời hơn 300 năm tuổi nhưng cho đến nay, Đình Bảng vẫn giữ nguyên được kiến trúc cổ kính và mang đậm dấu ấn cổ xưa. Ngôi đình này từng được bình chọn là một trong những đình làng có kiến trúc đẹp nhất còn tồn tại đến bây giờ.

Đền Đô

Đền Đô – Ngôi đền trên mặt nước (ảnh sưu tầm)

Đền Đô là một điểm du lịch nổi tiếng khi đi du lịch Bắc Ninh. Một ngôi đền cổ lâu đời, được xây dựng từ thời Lý Công Uẩn, Đền tọa lạc tại làng Đình Bảng, Từ Sơn, Bắc Ninh. Hội đền Đô diễn ra vào giữa tháng 3 âm lịch đã thu hút đông đảo du khách thập phương khắp nơi. Với không gian rộng và được chia thành các biệt khu: đại điện, hậu cung, thủy đình, văn bia, Đền Đô sẽ giúp bạn có cơ hội tìm hiểu về một thời quá khứ xa xưa của dân tộc.

Chùa Phật Tích

Tháp Phổ Quang và bức tượng Phật trên núi (ảnh sưu tầm)

Chùa Phật Tích có vị trí tọa lạc trên núi Lạn Kha thuộc địa phận xã Phật Tích, huyện Tiên Du. Đây là một trong những ngôi chùa có lịch sử lâu đời với kiến trúc mang đậm dấu ấn thời Lý. Nằm ở giữa chùa là pho tượng Phật bằng đá xanh ngồi thiền định trên tòa sen từ thời Lý lớn nhất Việt Nam hiện nay, cao 1,85 m, ngoài ra sân sau của chùa còn có khu tháp bảo với 32 ngọn tháp lớn nhỏ, cao nhất là tháp Phổ Quang.

Chùa Dâu

Chùa Dâu – “đệ nhất cổ tự trời Nam” (ảnh sưu tầm)

Chùa Dâu có vị trí ở xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành. Chùa nằm ở chính trung tâm khu di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu của xứ Kinh Bắc, gồm có thành cổ Luy Lâu, đền thờ, lăng mộ Sĩ Tiếp, gồm hệ thống chùa chiền, đền đài, dinh thự, bảo tháp… Du khách đến chùa Dâu không chỉ đơn thuần là để cầu an mà còn là để được tận mắt ngắm nhìn kiến trúc độc đáo của “đệ nhất cổ tự trời Nam” (ngôi chùa cổ nhất Việt Nam).

Chùa Bút Tháp

Chùa Bút Tháp (ảnh sưu tầm)

Nói đến Bắc Ninh, ta không thể không nói đến chùa Bút Tháp. Chùa Bút Tháp (nằm ở bên đê hữu ngạn dòng sông Đuống thuộc huyện Thuận Thành, đây là ngôi chùa cổ có tượng Phật Bà Quan nghìn mắt nghìn tay bằng gỗ lớn nhất nước ta. Chùa có khuôn viên rộng với kiến trúc quy mô cổ hoàn chỉnh nhất còn sót lại cho đến ngày nay. Mặc dù đã trải qua những lần trùng tu, sửa chữa nhưng chùa vẫn giữ được những nét nguyên sơ hấp dẫn của nó.

Đền Bà Chúa Kho

Đền Bà Chúa Kho (ảnh sưu tầm)

Đền nằm ở lưng chừng núi Kho thuộc phường Vũ Ninh, thành phố Bắc Ninh. Đền Bà Chúa Kho từ lâu đã nổi tiếng là ngôi đền thờ mẫu linh thiêng của Bắc Ninh, luôn được người dân tin là một trong những ngôi chùa xin lộc nổi tiếng nhất của miền Bắc. Đầu năm là dịp du khách khắp nơi đổ về đây để cầu một năm làm ăn phát đạt, gặp nhiều may mắn. Đây cũng là điểm du lịch tâm linh rất nổi tiếng được nhiều du khách ghé thăm khi đi du lịch Bắc NInh.

Làng Tranh Đông Hồ

Làng tranh Đông Hồ (ảnh sưu tầm)

Làng tranh Đông Hồ là làng nghề nổi tiếng về dòng tranh dân gian, đồng thời cũng là điểm du lịch nổi tiếng nhất Bắc Ninh. Làng thuộc địa phận xã Song Hồ, huyện Thuận Thành cách Hà Nội khoảng 35 km. Đến với làng tranh Đông Hồ, du khách sẽ được tìm hiểu về quy trình sản xuất tranh hết sức thú vị. Đây là điểm du lịch rất hấp dẫn khi đi du lịch Bắc Ninh.

Khách sạn, nhà nghỉ ở Bắc Ninh

Bạn đang muốn đi du lịch Bắc Ninh thời gian này? Nếu bạn còn đang băn khoăn về đặt phòng khách sạn, nhà nghỉ ở Bắc Ninh thì hãy tham khảo ngay chia sẻ của Vntrip.vn nhé!

Center Hotel Bac Ninh

Địa chỉ: Kinh Dương Vương, Thành phố Bắc Ninh, Tỉnh Bắc Ninh.

Khách sạn Center Hotel Bắc Ninh là khách sạn tiêu chuẩn 3 sao  ở trung tâm thành phố Bắc Ninh, rất gần với Trung Tâm Văn Hóa Kinh Bắc, thuận tiện đi lại với các khu công nghiệp trong tỉnh Bắc Ninh. Với hệ thống 02 nhà hàng phục vụ đầy đủ các món ăn Âu Á, 03 phòng họp phục vụ Hội nghị hôi thảo quy mô đến 250 khách, phòng gym cùng 45 phòng nghỉ sang trọng có đầy đủ các trang thiết bị hiện đại trong phòng, đội ngũ nhân viên trẻ, nhiệt tình, có trình độ và thân thiện phục vụ sẽ mang đến cho Quý khách cảm giác “Ấm cúng, bình yên, và thư giãn như chính nhà mình “.

Le Indochina Hotel & Spa

Địa chỉ: Nguyễn Đăng Đạo, Phường Suối Hoa, Tp. Bắc Ninh, Bắc Ninh.

Le Indochina Hotel & SPA trực thuộc Tập đoàn Dabaco Việt Nam là khách sạn đầu tiên của tỉnh Bắc Ninh được Tổng cục Du lịch – Bộ Văn Hóa, Thể Thao và Du Lịch Viêt Nam cấp chứng nhận đạt chuẩn 5 sao. Khách sạn có các hạng phòng nghỉ sang trọng được thiết kế độc đáo, tinh tế và hiện đại cùng trang thiết bị nội ngoại thất cao cấp. Nơi tổ chức các sự kiện quan trọng, thu hút các Nhà đầu tư Nước ngoài và cũng là điểm dừng chân lý tưởng cho các Khách Du lịch nghỉ dưỡng hay các chuyến công tác xa. Khách sạn với hệ thống Phòng nghỉ hạng sang được thiết kế đa dạng từ chất lượng tiêu chuẩn đến cao cấp. Dịch vụ phòng 24/24 tạo nên không gian thư giãn tinh tế, độc đáo và những tiện ích đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng trong nước cũng như thị trường khách Quốc tế. Đây là khách sạn được đánh giá tốt nhất khi đi du lịch Bắc Ninh.

Tu Son Luxury Hotel

Địa chỉ: Khu Vườn Hoa, Đường Lê Hồng Phong, Đông Ngàn, Thị xã Từ Sơn, Bắc Ninh.

Từ Sơn Luxrury là khách sạn 03 sao mới khai trương với dịch vụ hoàn hảo nhất tại Từ Sơn, Bắc Ninh. Nằm rất gần các khu công nghiệp và các điểm thăm qua du lịch trong điểm của Từ Sơn Bắc Ninh. Từ Sơn Luxury Hotel sẽ là sự lựa chọn hoàn hảo cho các doanh nhân và du khách đến nghỉ ngơi và làm việc tại Bắc Ninh. Từ Sơn Luxury Hotel nằm trên góc phố trung tâm của thị xã Từ Sơn. Từ đây, Quý khách chỉ mất rất ít thời gian để di chuyển tới các khu công nghiệp của tỉnh Bắc Ninh cũng như các tỉnh lân cận. Tất cả các phòng đều được trang bị nội thất hiện đại, sang trọng, diện tích phòng rộng rãi với cửa sổ rộng mở, chắc chắn sẽ mang đến sự thoải mái và thư giãn cho Quý khách.

Muong Thanh Luxury Bac Ninh Hotel

Địa chỉ: Ngô Gia Tự, Tiền An, Bắc Ninh, Việt Nam,

Khách Sạn Mường Thanh Luxury Bắc Ninh đặc trưng với một khu vườn, quầy bar và nhà hàng ở Bắc Ninh. Khách sạn 5 sao này cung cấp Wi-Fi miễn phí, lễ tân 24 giờ và dịch vụ giữ hành lý cho khách. Các phòng tại khách sạn đều có khu vực tiếp khách, TV màn hình phẳng với các kênh truyền hình cáp và phòng tắm riêng với đồ vệ sinh cá nhân miễn phí và chậu vệ sinh. Mỗi phòng đều được trang bị ấm đun nước, và phòng có ban công. Phòng nghỉ tại Khách Sạn Mường Thanh Luxury Bắc Ninh có máy lạnh và bàn làm việc. Bữa sáng kiểu châu Á được phục vụ mỗi ngày tại khách sạn. Đây là một điểm nghỉ ngơi chất lượng khi đi du lịch Bắc Ninh.

Ăn gì ngon ở Bắc Ninh?

Cháo thái Đình Tổ

Cháo thái có cách nấu không quá cầu kỳ. Gạo để nấu cháo thái được xay nhuyễn rồi trộn với nước vo thành một cục to. Còn nước dùng để nấu cháo thường là nước ninh thịt gà hoặc thịt lợn. Khi nồi nước dùng đang sôi trên bếp thì dùng dao thái cục bột thành lát mỏng vào nồi. Tới khi cháo chín, cho hành hoa, hạt tiêu, mắm, muối vừa ăn. Thịt gà, thịt lợn được nấu nhừ trong cháo quyện đều cùng tất cả các loại gia vị này tạo nên nồi cháo thái lạ miệng và thơm ngon.

Bánh tẻ làng Chờ

Bánh tẻ một thứ quà quê nổi tiếng của thị trấn Chờ, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Một khi đã thử ăn loại bánh này bạn sẽ chẳng thể nào quên được vị ngọt từ thịt, mùi thơm của hành, cái giòn của mộc nhĩ cộng với sự dẻo thơm của bột bánh. Bạn nên ăn bánh tẻ ngay khi bánh còn nóng để có thể cảm nhận hết độ giòn và đậm, vị béo của nhân, nồng nàn của mùi lá, không thể lẫn vào thứ bánh tẻ nào khác được. Bánh khi ăn chấm cùng tương ớt hoặc nước mắm ớt tùy theo sở thích của mỗi người.

Nem làng Bùi

Nem Bùi được khai sinh ở làng Bùi Xá, xã Ninh Xá, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Nghề làm nem ở đây đã có hàng trăm năm, đời này kế tiếp đời kia phát triển và gìn giữ nghề cha ông để lại.Trải qua bao thăng trầm, vài năm trở lại đây nem Bùi dần có mặt trên thị trường và trở thành món ẩm thực ngon, rẻ, đồng thời là món quà trao tay ý nghĩa cho du khách bè, người thân sau mỗi dịp ghé qua Bắc Ninh. Để trải nghiệm trọn vẹn ẩm thực chuyến du lịch Bắc Ninh thì bạn nên thử món ăn đặc sản này nhé.

Bánh khúc làng Diềm

Nhắc đến đặc sản làng Diềm, xã Hòa Long, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh thì ai cũng biết ngay đấy là bánh khúc. Sở dĩ có tên bánh khúc là vì nguyên liệu chính để làm bánh là rau khúc. Bên ngoài vỏ bánh là xôi, bên trong là nhân thịt và đỗ xanh hòa quyện với nhau tạo nên một món ăn vô cùng thơm ngon và hấp dẫn.Đây cũng là một trong những đặc sản ở Bắc Ninh khá nổi tiếng.

Mua gì làm quà khi du lịch Bắc Ninh?

Bắc Ninh có rất nhiều đặc sản nổi tiếng, giá cả phải chăng để các bạn có thể mua về làm quà cho chuyến đi du lịch Bắc Ninh của mình như bánh phu thê Đình Bảng, rượu làng Vân, bánh đa kế, nem làng Bùi, bánh tẻ làng Chờ hay tương Đình Tổ… 

Bánh phu thê Đình Bảng

Rượu làng Vân

Chúc các bạn có một chuyến đi du lịch Bắc Ninh vui vẻ và thú vị!

Xem thêm: Dân ca Quan họ Bắc Ninh là gì và nguồn gốc

The post Kinh nghiệm du lịch Bắc Ninh cẩm nang từ A – Z appeared first on Cẩm nang du lịch Việt Nam.

Du lịch Bắc Ninh nổi tiếng không chỉ bởi những danh lam thắng cảnh đẹp nổi tiếng, đặc sản nổi tiếng dân dã mà còn ở những điệu quan họ Bắc Ninh có sức mạnh “đi xa là nhớ” của những liền anh, liền chị.

Nguồn gốc quan họ Bắc Ninh

Hàng năm, cứ mỗi độ xuân về và khi mùa thu tới, người dân 49 làng Quan họ gốc thuộc xứ Kinh Bắc (bao gồm cả Bắc Ninh và Bắc Giang ngày nay), dù ở bất cứ nơi đâu cũng trở về quê hương để trẩy hội đình, hội chùa, những lễ hội hết sức độc đáo bởi đã gắn liền với trình diễn Quan họ tự bao đời nay.

Vì ra đời từ rất lâu về trước nên Quan họ Bắc Ninh có rất nhiều câu chuyện kể về thời điểm ra đời, có ý kiến cho là Quan họ có từ thế kỷ 11, số khác cho là từ thế kỷ 17, nhưng tất cả, các công trình khảo sát, nghiên cứu từ trước tới nay tuy có khác nhau nhưng đều đã khẳng định giá trị to lớn của di sản văn hóa phi vật thể Quan họ, đặc biệt là dân ca Quan họ, loại hình nghệ thuật được coi là cốt lõi của văn hóa xứ Kinh Bắc ngàn năm văn hiến.

Theo điều tra của Sở văn hóa Hà Bắc (thuộc hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang ngày nay) thì trước cách mạng tháng Tám năm 1945 có 49 làng quan họ rải rác ở các huyện Tiên Sơn, Yên Phong, Quế Võ, Việt Yên và thị xã Bắc Ninh. Mỗi làng quan họ ở Bắc Ninh lại có nét độc đáo riêng.

Dân ca Quan họ là một trong những loại hình nghệ thuật truyền thống của xứ Kinh Bắc (Ảnh: ST)

Dân ca quan họ Bắc Ninh là gì?

Dân ca Quan họ Bắc Ninh là một hình thức hát giao duyên giữa các liền anh liền chị. Đây là một trong những làn điệu dân ca tiêu biểu của vùng châu thổ sông Hồng.

Những liền anh trong trang phục truyền thống khăn xếp, áo the và những liền chị duyên dáng trong bộ áo mớ ba, mớ bẩy, đầu đội nón thúng quai thao, cùng nhau hát đối những câu ca mộc mạc, đằm thắm, cách hát theo lối truyền thống không cần nhạc đệm mà vẫn đầy chất nhạc, thể hiện nét văn hóa tinh tế của người hát Quan họ.

Theo Giáo sư Vũ Ngọc Khánh và Phạm Minh Thảo, trong sách “Kho tàng diễn xướng dân gian Việt Nam” có thể chia hát quan họ thành những dạng sau:

        –          Hát quan họ ở hội còn gọi là hát Hội.

        –          Hát quan họ ở đám còn gọi là hát Mừng.

        –          Hát quan họ ở cửa đình, cửa đền còn gọi là hát Thờ hát Cầu.

        –          Hát quan họ tại nhà giữa hai nhóm quan họ trai gái mời nhau còn gọi là hát Canh.

Trong các dạng hát quan họ kể trên, hát hội và hát canh là hai hình thức hát quan họ nổi bật có giá trị văn hóa cao.

Hát Canh Quan họ Bắc Ninh (Ảnh: ST)

Trang phục trong hát Quan họ Bắc Ninh

Trai thường mặc áo lụa, áo the, quần sớ, khăn xếp; gái thì mặc mớ bảy mớ ba, áo tứ thân nhiều điều nhiều tía, yếm đào xẻ con nhạn, thắt lưng hoa đào, hoa lý, đeo khuyên vàng xà tích. Khi hát ở ngoài trời, nam thường che ô còn nữ che nón thúng quai thao để tăng thêm vẻ lịch sự duyên dáng.

Các liền chị trong những bộ áo hát Quan họ trong Hát Hội (Ảnh: ST)

Cách hát

Nhìn chung trong Quan họ người ta bao giờ cũng hát đôi. Khi một đôi trong Quan họ bạn hát thì bên kia cũng chuẩn bị một đôi để hát đối lại. Chính vì vậy hát Quan họ là loại hát đối đáp, hát giao duyên. Những người hát Quan họ thường được gọi là liền anh, liền chị.

Kết cấu của mỗi điệu hát lại được hình thành từ những lễ kết nghĩa. Lễ kết nghĩa được bắt đầu bằng những lời thăm hỏi tận tình hoặc những lời thề thốt. Sau đó, họ lại có buổi gặp nhau ở bên nam. Tại đây họ có thể hát thâu đêm suốt sáng để thổ lộ với nhau về tình cảm.

Căn cứ vào sự đồng nhất về cữ giọng, âm sắc, họ xếp thành từng cặp: anh Cả – chị Cả, anh Hai – chị Hai, anh Ba – chị Ba, anh Tư – chị Tư… Lời ca trong quan họ chủ yếu nói về tình yêu nam nữ, sự gắn bó thủy chung. Nhưng trên thực tế họ không hề nghĩ đến chuyện yêu nhau mà chỉ quan hệ trên cơ sở bình đẳng tôn trọng lẫn nhau. Họ gọi nhau bằng anh, chị và xưng em hoặc tôi. Thời gian kết nghĩa của người Quan họ có thể từ đời này sang đời khác hay có khi chỉ một vài năm. Địa điểm ca hát thường là ở sân nhà, trước cửa đình, cửa chùa,  dưới gốc đa, bên sườn đồi, trên thuyền, bến nước…

Quan họ là được hình thành từ sự kết nghĩa, nghĩa tình (Ảnh: ST)

Theo quan niệm của người Quan họ, nghệ nhân là những ngưòi có kỹ năng hát “vang, rền, nền, nẩy” điêu luyện, thuộc nhiều bài, nhiều “giọng” Quan họ. Họ chính là những bậc thầy dân gian thực hành việc sáng tạo, lưu giữ và trao truyền vốn di sản quý báu đó cho các thế hệ mai sau nên rất xứng đáng được tôn vinh.

Quan họ Bắc Ninh trong xu thế xã hội

Ngày nay, trước sức ép của xu thế toàn cầu hóa về kinh tế, quốc tế hóa về văn hóa và sự phát triển mạnh mẽ, đa dạng, nhiều ưu thế của các loại hình văn hóa, nghệ thuật, cũng như nhiều loại hình di sản văn hóa phi vật thể khác, Quan họ Bắc Ninh cổ cũng phải đối mặt với một thách thức lớn là nguy cơ bị mai một, thậm chí có thể bị mất hẳn nếu không kịp thời có biện pháp bảo vệ lâu dài cho thế hệ trẻ. Bởi vậy, lề lối sinh hoạt ca hát Quan họ cổ, những giọng hát cổ với kỹ thuật “vang, rền, nền, nẩy” vốn đã làm nên giá trị đặc sắc của dân ca Quan họ hiện đang lưu tồn trong trí óc và trái tim say nghề của các cụ “Liền anh, Liền chị” nay đã trạc tuổi 70 đến 90 rất cần được trao truyền và tiếp nối.

Quan họ nhí là hình ảnh đẹp, nối tiếp truyền thống một điệu dân ca tuyệt vời của Việt Nam (Ảnh: ST)

Cho tới nay, hằng năm cứ từ ngày mồng 4 tháng giêng âm lịch, các làng quan họ Bắc Ninh bắt đầu rộn ràng tiếng hát của các liền anh liền chị để chuẩn bị cho ngày hội quan họ. Những câu ca quan họ mộc mạc, nhưng rất trọng nghĩa tình giống như con người của vùng quê Kinh Bắc. Ngày 10 và 11 tháng giêng âm lịch, ở Bắc Ninh thường tổ chức những cuộc thi hát quan họ.

Có thể bạn quan tâm:

• Khám phá hội Lim – lễ hội truyền thống nổi tiếng nhất ở Bắc Ninh
• Top những đặc sản Bắc Ninh không thể bỏ qua

The post Dân ca Quan họ Bắc Ninh là gì và nguồn gốc appeared first on Cẩm nang du lịch Việt Nam.